{"id":726,"date":"2011-04-14T15:10:53","date_gmt":"2011-04-14T13:10:53","guid":{"rendered":"http:\/\/crm.rabatmalta.com\/sanpawl\/?page_id=726"},"modified":"2021-08-14T09:49:05","modified_gmt":"2021-08-14T07:49:05","slug":"l-istatwa-ta-san-pawl","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/?page_id=726","title":{"rendered":"L-istatwa ta&#8217; San Pawl"},"content":{"rendered":"<p><!--:mt--><\/p>\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td height=\"10\" valign=\"top\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td height=\"300\" valign=\"top\">\n<table border=\"0\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" width=\"100%\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"100%\" align=\"left\" valign=\"top\"><span style=\"font-size: large;\"><strong>&nbsp;<\/strong><\/span><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_1.jpg\" border=\"0\" alt=\"statwa_1.jpg\" width=\"350\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><span style=\"font-size: large;\"><span style=\"font-size: x-small;\"><\/span><\/span><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_2.jpg\" border=\"0\" alt=\"statwa_2.jpg\" width=\"350\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Il-Konfraternita ta\u2019 San Pawl twaqqfet kanonikament fil-parrocca taghna fl-1 ta\u2019 Gunju 1767. It-talba formali ghall-erezzjoni kienet saret is-sena ta\u2019 qabel minn Dun Pawl Zahra flimkien ma\u2019 tlett qassisin u erba\u2019 sekulari ohra. L-istatuti thejjew minn Dun Frangisk Wzzino. Il-festa ta\u2019 San Pawl kienet tigi celebrata kull sena ferm qabel ma twaqqfet il-fratellanza. Anzi l-Parrocca kienet ticcelebra zewg festi titolari : Il-Konverzjoni u l-Martirju. Bit-twaqqif tal-Fratellanza l-festa tal-Martirju saret il-kura specjali tal-fratellanza kif jghid it-tieni artiklu ta\u2019 l-istatut: \u2018Il-fratellanza ticcelebra l-festa tal-martirju ta\u2019 San Pawl b\u2019solennita kbira u bi processjoni generali\u2019. Kien xieraq ghalhekk li l-fratellanza tahseb mill-ewwel ghal statwa xierqa u fis-1769 insibu l-hlas ta\u2019 7 tari ghall-kaless tal-prokuratur biex jistipolaw l-att tal-iskultura ta\u2019 l-istatwa l-gdida.<\/p>\n<p><strong>FTEHIM LEGALI<\/strong><\/p>\n<p>Dan ifisser li l-ftehim ghall-iskultura ta\u2019 l-istatwa ta\u2019 San Pawl bejn il-prokuratur f\u2019isem il-fratellanza u l-iskultur, sar permezz ta\u2019 kitba legali. Dan ma sarx fir-Rabat ghax kieku ma kienx ikun hemm lok ghall-hlas tal-kaless. Il-fratellanza ordnat ukoll zewg kopji ta\u2019 dan il-ftehim u ghalihom hallset 4 tari kull darba. Kopja ohra intrefghet ghall-iskultur minn Nutar Brignone.<\/p>\n<p>Dan ma setax ikun hlief in-Nutar Antonio Vincenzo Brignone li hadem ta\u2019 nutar fis-snin 1751 sa 1795. L-atti tan-Nutar Brignone illum jinsabu ghand in-Nutar tal-Gvern. Il-ftehim bejn il-fratellanza ta\u2019 San Pawl ma jidhirx li hu registrat fihom u dan ifisser li jew in-nutar Brignone ma kienx in-nutar tal-kuntratt imma refa\u2019 biss kopja ghall-iskultur jew inkella l-ftehim ma sarx permezz ta\u2019 att notarili li kien jenhtieglu jigi registrat fl-insinwa imma biss permezz ta\u2019 kitba legali.<\/p>\n<p><strong>L-ISKULTUR<\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_5.jpg\" border=\"0\" alt=\"statwa_5.jpg\" width=\"300\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>L-iskultur kien GIOVANNI CARUANA li kien jithallas akkont ghall-ispejjez ta\u2019 l-injam u ghax-xoghol. Sal-25 ta\u2019 Settembru 1774 thallas tlett darbiet u rcieva b\u2019kollox 80 skud. Dawn il-hlasijiet kienu 20 skud fit-18 ta\u2019 Frar 1770, 30 skud fis-7 ta\u2019 Marzu ta\u2019 l-istess sena u 30 skud ohra f\u2019data li ma tissemmiex. Dan ifisser li sa madwar hames snin wara li sar il-ftehim l-istatwa kienet ghadha ma thallsitx kollha, imma thallsu mill-ispiza totali 80 skud flimkien mat-8 tari tal-kopja tal-ftehim. L-ewwel zewg hlasijiet saru mill-prokuratur stess Dun Pawl Zahra, waqt li t-tielet hlas sar minn certu Dun Felic Portelli. Ta\u2019 dawn il-hlasijiet l-iskultur Giovanni Caruana halla ricevuta li tinsab mehmuza flimkien ma ricevuti ohra fl-istess kontijiet. Dwar l-iskultur ma ghandna ebda taghrif iehor.<\/p>\n<p>B\u2019danakollu biex il-fratellanza li riedet opra ta\u2019 kwalita gholja, ghazlet lilu, zgur li kien igawdi certa fama fi zmienu. Ghandna wkoll nahsbu li xogholijiet ohra ghamel ukoll, li sal-llum m\u2019humiex identifikati. L-opra tieghu, l-istatwa taghna turi li kien kapaci jilhaq certu livell artistiku. Jekk u meta jinstab il-ftehim li sar mal-prokuratur u li tieghu il-fratellanza kellha zewg kopji, insiru nafu aktar dettalji dwar hajtu; almenu l-pajjiz fejn twieled u fejn kien ighix, l-isem ta\u2019 missieru u ommu kif ukoll l-eta tieghu fiz-zmien li sar il-ftehim li minnha mbaghad naqbdu meta twieled u hekk inkunu nistghu nisiltu taghrif iehor.<\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_4.jpg\" border=\"0\" alt=\"statwa_4.jpg\" width=\"200\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>L-istatwa mahduma fl-injam tidher car li hi modellata fuq dik ta\u2019 San Pawl tal-Belt, xoghol li sar Ruma mill-Malti Melkjorre Gafa\u2019 aktar minn mitt sena qabel. Mhux l-istatwa taghna biss giet modellata fuq San Pawl tal-Gafa\u2019 imma tant u tant statwi ohra f\u2019Malta u Ghawdex, fil-knejjes u fit-toroq.<\/p>\n<p>L-ircevuta tal-istatwa miktuba b\u2019dawk l-ittri kbar u rregolari juru li l-artist kien bniedem ta\u2019 ftit skola.<\/p>\n<p><strong>KEMM QAMET U KIF THALLSET<\/strong><\/p>\n<p>L-ewwel amministrazzjoni, dik ta\u2019 Dun Pawl Zahra, ghalqet fl-1774. L-amministrazzjonijiet ta\u2019 wara huma nieqsa, u ghandna mill-gdid kontijiet sas-1787. B\u2019kollox ghandna waqfa ta\u2019 tlettax il-sena. Fl-1774 l-istatwa ma kenitx ghadha thallset, avolja kienu ghaddew fuq erba\u2019 snin u avolja l-prokuratur li spicca kellu f\u2019idejh bilanc ta\u2019 fuq il-mitt skud. Kienu thallsu biss 3 pagamenti li jgibu total ta\u2019 80 skud u l taghhom l-iskultur Caruana halla dejjem ricevuta akkont. Fl-1787, jigifieri fl-ewwel kont ta\u2019 wara li ghandna f\u2019idejna l-istatwa ma tissemmiex aktar ghax, m\u2019ghandniex xi nghidu, kienet ga thallset. M\u2019ahniex ghalhekk f\u2019posizzjoni li nsiru nafu l-ispiza totali.<\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_3.jpg\" border=\"0\" alt=\"statwa_3.jpg\" width=\"300\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/statwa_3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Dwar il-gbir ta\u2019 fondi ghall-istatwa m\u2019ghandniex taghrif bizzejjed. Hemm biss nota nteressanti: il-qassisin tal-parrocca cedew id-dritt taghhom tas-sehem fil-processjoni tat-terza, li kienet issir kull tielet hadd tax-xahar, b\u2019risq l-ispiza ta\u2019 l-istatwa. Sal-25 ta\u2019 Settembru 1774 dan lahaq ammonta ghal 44 skud. Il-hlas lill-fratellanza ta\u2019 San Pawl kien isir f\u2019isem il-qassisin mill-prokuratur tal-Fratellanza tas-Sagrament, is-Sur Salvatore Manduca. Hawn ghandna diga\u2019 rabta qadima bejn il-Fratellanza tas-Sagrament u dik ta\u2019 San Pawl, kif ukoll xhieda ta\u2019 l-imhabba tal-familja Manduca ghall-Parrocca taghna, li wasslet fi zmienijiet aktar recenti ghall-artal maggur ta\u2019 l-irham u tant opri tal-fidda li thallsu minn Dun Salv u Dun Guzepp Manduca.<\/p>\n<p><strong>TAGHRIF IEHOR<\/strong><\/p>\n<p>IL-PEDESTALL: Il-pedestall originali mhux dak li hemm taht l-istatwa llum, izda dak li hemm ghall-wiri fil-Muzew Wignacourt. Dan il-pedestall originali hu aktar semplici waqt li dak tal-llum hu aktar pezanti.<\/p>\n<p>Il-pedestall il-gdid hu xoghol ta\u2019 l-imghallem Sapiano u gie mahdum fil-bidu ta\u2019 dan is-seklu. Fih zewg ordni. Fin-nahat tieghu jinsabu rapprezentazzjonijiet tal-fidda ta\u2019 l-erba\u2019 kontinenti.<\/p>\n<p>IN-NICCA: Sa madwar is-sena 1916 l-istatwa kienet tinzamm f\u2019nicca zghira fin-naha tal-lemin tal-korsija tal-Knisja, faccata tal-bieb ta\u2019 Sant\u2019Anna, sewwa sew fejn illum hemm il-passagg tal-Kullegg.<\/p>\n<p>Din in-nicca kienet sewwa sew fuq it-tarag li mill-kursija tal-Knisja jaghti ghall-grotta ta\u2019 San Pawl, tant li biex tidhol jew tohrog l-istatwa kien irid isir paviment provizorju tal-fallakki. Din in-nica kienet zghira u kien ilu jinhass il-bzonn ta\u2019 wahda aktar spazjuza. Meta fl-1916 inbena l-oratorju bi flus Eugenio Schembri fi zmien il-parrokat ta\u2019 Dun Karm Sammut, infethet fil-kappellun ta\u2019 San Stiefnu d-dahla spazjuza ghall-oratorju u pariggha fil-kappellun ta\u2019 San Anton faccata tal-bieb ta\u2019 barra, nicca spazjuza u eleganti ghall-istatwa ta\u2019 San Pawl. Din in-nicca l-gdida giet dekprata mis-surmast Rabti Pawlu Galea.<\/p>\n<p>Flok in-nicca l-qadima kien tpogga relikawrju. Meta fl-1964 il-Parrocca saret Kolleggjata u kien mehtieg li l-Knisja ta\u2019 San Pawl u l-Knisja tal-Kullegg jitniffdu u jsiru haga wahda, kif kienu qabel \u2013 il-passagg sar fejn qabel kien hemm in-nicca l-antika u aktar tard ir-relikwarju, b\u2019mod li ebda artal ma tnehha jew tkisser. It-tarag inzamm ukoll imma kellu jissaqqaf u bi hsieb ghaqli fil-paviment tieghu tqeghdu zewg gradi zghar tal-hadid li minnhom b\u2019xi mod ghadu jidher anki mil-korsija tal-Knisja.<\/p>\n<p><strong>SGRAFFIR U NDURATURA TA\u2019 L-ISTATWA<\/strong><\/p>\n<p>Madwar is-snin 1905 u 1906 meta kien prokuratur Dun Publiju Borg l-istatwa giet sgraffita u ndurata mir-Rabti Ganni Busuttil, imlaqqam Zakkew. Dan Busuttil kellu l-hanut fi Triq il-Buskett imma minhabba li l-istatwa ma kienetx toqghod fil-hanut tieghu, ix-xoghol sar fil-Kullegg. Jinghad li l-ispiza kienet biss 30 skud. Fil-libsa hemm sgraffiti oggetti li jfakkruna f\u2019hajjet San Pawl, fosthom kolonna, xini, qoffa, gebel, habel jew inkella li jfakkruna fil-hidma tieghu, bhal ktieb u parcmina jew fl-ahharnett li huma simbolici ta\u2019 hajtu bhal tromba, ajkla, ucuh ta\u2019 angli, sriep jew inkella ta\u2019 mewtu bhal kuruna u palma. F\u2019dawn l-oggetti hemm migbura kollha kemm hi l-hajja ta\u2019 l-Appostlu Missierna San Pawl.<\/p>\n<p>Aktar dettalji:<br \/>\nMons G Azzopardi \u2013 L-Istatwa ta\u2019 San Pawl (Il-Festi Taghna 1979)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><!--:--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; &nbsp; Il-Konfraternita ta\u2019 San Pawl twaqqfet kanonikament fil-parrocca taghna fl-1 ta\u2019 Gunju 1767. It-talba formali ghall-erezzjoni kienet saret is-sena ta\u2019 qabel minn Dun Pawl Zahra flimkien ma\u2019 tlett qassisin u erba\u2019 sekulari ohra. L-istatuti thejjew minn Dun Frangisk Wzzino. Il-festa ta\u2019 San Pawl kienet tigi celebrata kull sena ferm &#8230; <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/?page_id=726\"> Continue reading<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":11,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-726","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=726"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/726\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16984,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/726\/revisions\/16984"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/11"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}