{"id":761,"date":"2011-04-14T15:51:51","date_gmt":"2011-04-14T13:51:51","guid":{"rendered":"http:\/\/crm.rabatmalta.com\/sanpawl\/?page_id=761"},"modified":"2021-08-14T10:12:50","modified_gmt":"2021-08-14T08:12:50","slug":"faccata-tal-kolleggjata","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/?page_id=761","title":{"rendered":"Fa\u010b\u010bata tal-Kolle\u0121\u0121jata"},"content":{"rendered":"<p><!--:mt--><\/p>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\">L-armar mal-Fa\u010b\u010bata tal-Kolle\u0121\u0121jata tar-Rabat<strong><span style=\"font-size: x-small;\">&nbsp;<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">L-ewwel tag\u0127rif<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong><br \/>\n<\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_3.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_3.jpg\" border=\"0\" alt=\"faccata_3.jpg\" width=\"300\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">L-ewwel taghrif li ghandna fuq kif kienet tintrama l-faccata tal-Knisja ghall-festa ta\u2019 Corpus Domini johodna lura sa l-ewwel nofs tas-seklu dsatax. Il-faccata tal-Knisja kienet tinkesa bid-damask tad-drapp tul il-pilastri, l-kontrapilastri kif ukoll il-fondijiet fejn hemm l-istatwi ta\u2019 Sant\u2019Agatha u San Publiju. Tajjeb nghidu li kien jintrama wkoll il-fond ta\u2019 fuq il-pilastri bid-damask. L-arkaturi u l-pilastri tal-bibien, kemm dak principali kif ukoll dawk laterali, kienu wkoll jintramaw bid-damask.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Fin-naha ta\u2019 fuq ta\u2019 kull pilastru kienu jintramaw coff b\u2019muzzettun (liedna bil-fjuri) hiereg minnu. Dawn kienu mpittrin fuq l-injam. Taht in-nicec kienu jintramaw zewg arem fejn kienu jitpoggew erba\u2019 t\u2019ibnadar f\u2019kull wahda. Il-figuri fuq dawn l-arem kienu jirrapprezentaw simboli ta\u2019 l-ewkaristija. Illum dawn l-arem qed jintramaw fuq l-arkatura l-kbira ta\u2019 Triq il-Kullegg.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong>Kemm fuq il-bieb principali tal-Parrocca kif ukoll fuq il-bieb tal-Knisja ta\u2019 San Publiju u l-arkata laterali li taghti ghaz-zuntier; kienu jintramaw tlett skrizzjonijiet tad-drapp. L-iskrizzjoni fuq il-bieb principali kienet tkun akbar minn dawk laterali. Fuq dawn l-iskrizzjonijiet kien ikun hemm miktub, bil-latin, tifhir lejn l-Ewkaristija. Dawn l-iskrizzjonijiet kienu jkunu mdawra b\u2019girlanda tal-liedna. L-iskrizzjonijiet baqghu jigu armati sa madwar is-sena 1959.<\/p>\n<p>Fuq l-arkaturi ta\u2019 fuq il-fruntuni tal-bibien, bhal ma ghadu jsir sal-llum, kienu jintramaw tlett kelmiet. Dak iz-zmien pero kienu jintramaw kliem differenti f\u2019kull festa. Insibu ghalhekk li fil-festa ta\u2019 Corpus Domini kienu jintramaw il-kliem \u2018VOBIS MEIPSUM TRADO\u2019 filwaqt li ghall-festa ta\u2019 San Pawl il-kliem kienu jkunu \u2018MAGNUS SANCTUS PAULUS\u2019.<\/p>\n<p>Aspett uniku ta\u2019 l-armar tal-faccata kif kienet tintrama f\u2019dan is-snin; huwa l-istatwa ta\u2019 Kristu tat-Hobza li kienet titpogga fit-tieqa ta\u2019 wara l-orgni. Din hija tradizzjoni antika minhabba li fl-imhazen ta\u2019 l-armar ghadna nistghu nsibu statwa ferm antika li kienet tintrama fil-faccata tal-Knisja. Zgur li din saret ferm qabel l-1876 meta sar l-ewwel s-sett ta\u2019 l-appostli taht id-direzzjoni ta\u2019 Mastru Antonio Catania. Din l-istatwa kienet tinzamm permanentament f\u2019dan il-post; imbaghad hekk kif toqrob il-festa kienet tinfetah it-tieqa u l-istatwa titpogga thares lejn il-pjazza. Taht l-istatwa kien jintrama pavaljun tad-damask.<\/p>\n<p><\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_1.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_1.jpg\" border=\"0\" alt=\"faccata_1.jpg\" width=\"250\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Zgur li l-armar tad-dawl kien wahda mill-akbar problemi li kienu jezistu f\u2019dawk iz-zminijiet; fejn dan l-armar kien isir kollu bit-tazzi taz-zejt. Pero anke f\u2019dan ir-rigward, l-entuzjazmu ta\u2019 missirijietna gheleb id-diffikultajiet li kienu jhabbtu wicchom maghhom.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Tul il-pilastri tal-bibien kienu jitpoggew sitt globi bit-tazzi taz-zejt fuq kull naha. Dawn il-globi kienu jkunu mizmuma mal-hajt permezz ta\u2019 brazz tal-hadid. Il-globu u l-brazzi li kienu jintuzaw mal-bieb principali kienu xi ftit akbar minn dawk uzati mal-bibien laterali kif ukoll kellhom xi ornat. Fuq kull nicca kien jintrama ornat tal-hadid li fuqu kienu jitpoggew tlett globi bit-tazzi taz-zejt. Il-globu li kien jitpogga fin-nofs ta\u2019 dan l-ornat kien ikun akbar minn dawk tal-gnub. Kien jitwahhal ornat tal-hadid anke fuq il-fruntuni (gwarnici) ta\u2019 fuq il-bibien.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong><br \/>\n<\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_2.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_2.jpg\" border=\"0\" alt=\"faccata_2.jpg\" width=\"250\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Minn mal-pilastri kienu jigu mdendla sett ta\u2019 sitt linef wisq probabbilment tal-landa; li aktar tard fi zmien il-Kappillan Sammut inbidlu u ngiebu sett linef ta\u2019 Venezja (bi hgieg ikkulurit). Dan sar minhabba l-pika kbira li kien hemm f\u2019dak li jirrgwarda l-armar bejn iz-zewg partiti tal-festa li kien hawn fir-Rabat. Ghalhekk insibu li meta saru sett linef ta\u2019 Venezja sabiex jintramaw fil-Knisja tal-Patrijiet Frangiskani Minuri ghall-Festi ta\u2019 San Guzepp; ghall-festa ta\u2019 Corpus Domini kienu ngiebu sett linef ta\u2019 l-istess tip sabiex jintramaw mal-faccata tal-Knisja. Illum tnejn minn dawn il-linef ghadhom jigu armati fl-oratorju tal-Madonna tal-Karmnu.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong>Quddiem il-Knisja kienu jintramaw zewg pilandri kbar; li kienu jinxteghlu bit-tazzi taz-zejt. Meta fl-1876 saru s-sett ta\u2019 l-appostli maghhom saru wkoll zewg statwi ta\u2019 San Pawl u San Luqa li bdew ukoll jintramaw, bhal ma ghadna naghmlu sal-llum, quddiem il-bieb principali tal-parrocca. Fit-tarf nett tal-faccata kienu jintramaw zewg statwi ta\u2019 qaddisin marbuta ma\u2019 l-Ewkaristija. Mir-ritratti nafu li fuq in-naha taz-zuntier kienet tintrama l-istatwa ta\u2019 San Tumas d\u2019Aquino; izda s-issa ghad m\u2019hemm l-ebda hjiel ta\u2019 liema qaddis setghet kienet l-istatwa l-ohra. Fuq il-pedestalli ta\u2019 dawn l-istatwi kien jitpogga ornat tal-hadid li mieghu kienu jitwahhlu xi tazzi taz-zejt.<\/p>\n<p><strong>Bidu tas-seklu ghoxrin<\/strong><\/p>\n<p><\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_4.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_4.jpg\" border=\"0\" alt=\"faccata_4.jpg\" width=\"400\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Ghall okkazjoni tal-Kungress Ewkaristiku ta\u2019 l-1913 il-faccata tal-Knisja taghna giet armata bhal fil-festa ta\u2019 Corpus Domini. Din l-okkazjoni serviet sabiex tinghata spinta kbira lill-armar tal-festi taghna; fejn insibu li fost l-ohrajn, kienu saru sett ta\u2019 l-appostli minn Karmenu Mallia (il-Lhudi). Minn din is-sena ghalhekk insibu li l-istatwa ta\u2019 Kristu Ewkaristiku ta\u2019 Antonio Catania bdiet tintrama fil-faccata tal-Knisja minflok l-istatwa l-qadima. Din baqghet tintrama fil-faccata sa meta minflok it-tieqa sar il-muzajk li jirrapprezenta lill-Kristu id-Dawl tal-Gnus.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Fl-1915 imbaghad saru wkoll zewg statwi godda ta\u2019 San Pawl u San Luqa xoghol l-istess Karmenu Mallia. Wisq probabbilment l-istawi l-antiki kienu gew mibdula f\u2019figuri ta\u2019 xi qaddisin marbuta ma\u2019 l-Ewkaristija. Fl-1930 kien gie mzanzan armar gdid ghall-pjazza. Dan kien jinkludi z-zewg pilandri l-kbar li ghadhom jintramaw mal-faccata tal-Knisja sal-llum.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong><strong>Wara l-gwerra &#8211; Zviluppi godda<\/strong><\/p>\n<p>Zgur li wiehed mill-aktar zviluppi mportanti f\u2019dan il-perjodu kien fl-1946 meta numru ta\u2019 dilettanti Rabtin Pawlini taht id-direzzjoni ta\u2019 Johnnie Bugeja bdew jarmaw il-faccata (u anke t-toroq) bid-dawl elettriku. Issa setghu jintramaw partijiet mill-faccata fejn qabel kienu inaccessibbli ghat-tazzi taz-zejt. F\u2019dan il-perjodu nsibu li saru, s-slaleb u r-raggiera li tintrama fuq is-salib tal-frontispizju kif ukoll l-istrixxi u ornat iehor li jzejnu l-parti ta\u2019 fuq tal-faccata.<\/p>\n<p><\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><\/p>\n<table border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_5.jpg\" border=\"0\" alt=\"faccata_5.jpg\" width=\"400\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/members\/rabatmaltacom\/sanpawl\/faccata_5.jpg\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<div><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\">Fl-1947 inhass il-bzonn li d-damask tal-faccata jinbidel. Pero, din id-darba, ttiehdet id-decizjoni ghaqlija li dan ma jsirx tad-drapp bhal ma jintrama fil-Knisja: izda jsir mit-tila mwahhla fuq tilari ta\u2019 l-injam. Il-fondijiet ta\u2019 madwar in-nicec saru kollha ta l-injam. Ix-xoghol thalla taht id-direzzjoni ta\u2019 Mastru Anton Ebejer (Joci). Insibu li l-ahwa Leli u Kristinu Borg (ta l-Erlekkin) u Aristarku Fenech hadmu t-tilari ta l-injam fil-foss tal-Knisja li dak iz-zmien kien jintuza bhala mahzen ta l-armar. Mastru Ebejer wara hejja d-disinn tad-damask fuq karti. Il-karti kienu mtaqqbin bil-labar sabiex meta jispurvlawhom (jinghadda l-gibs Ingiz minn fuqhom) ihallu kopja tad-disinn fuq it-tila. Ix-xoghol taz-zebgha mbaghad sar fis-sala l-qadima tal-parrocca minn diversi dilettanti.<\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/div>\n<p><strong><span style=\"font-size: large;\"><strong><span style=\"font-size: x-small;\"><strong>Illum<\/strong><\/span><\/strong><\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><strong>Tajjeb ukoll insemmu li f\u2019dawn l-ahhar snin il-faccata tal-Knisja giet armata wkoll f\u2019zewg okkazjonijiet unici ghar-Rabat \u2013 iz-zewg vizti li ghamel l-Q.T. il-Papa Gwanni Pawlu II fil-Parrocca taghna.<\/p>\n<p>Illum il-gurnata nistghu nghidu li ghandna skema t\u2019armar li tikkumplimenta sew ma l-faccata mponenti tal-parrocca taghna. Tajjeb li dak li zviluppa bil-hidma ta\u2019 missirjietna niehdu hsiebu halli nghadduh lil ta\u2019 warajna; jekk jista\u2019 jkun fi stat ahjar minn dak li sibnieh fih. Din ir-responsabbilta l-Kumitat Festi Esterni jifimha sew. Hu ghalhekk li tul dawn l-ahhar snin gie mizjud ornat tad-dawl mal-faccata, bhal dak li jinsab fil-fruntun ta\u2019 fuq il-bieb principali u l-istrixxi ta\u2019 mal-pilastri tal-bibien.<\/p>\n<p>Aktar dettalji:<br \/>\nManuel Sapiano \u2013 L-Armar mal-Faccata tal-Kolleggjata tar-Rabat (Il-Festi Taghna 2001)<\/p>\n<p><\/strong><\/strong><strong><strong><\/strong><\/strong><!--:--><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L-armar mal-Fa\u010b\u010bata tal-Kolle\u0121\u0121jata tar-Rabat&nbsp; L-ewwel tag\u0127rif L-ewwel taghrif li ghandna fuq kif kienet tintrama l-faccata tal-Knisja ghall-festa ta\u2019 Corpus Domini johodna lura sa l-ewwel nofs tas-seklu dsatax. Il-faccata tal-Knisja kienet tinkesa bid-damask tad-drapp tul il-pilastri, l-kontrapilastri kif ukoll il-fondijiet fejn hemm l-istatwi ta\u2019 Sant\u2019Agatha u San Publiju. Tajjeb nghidu li &#8230; <a class=\"continue-reading-link\" href=\"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/?page_id=761\"> Continue reading<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":19,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-761","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/761","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=761"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17002,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/761\/revisions\/17002"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/19"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sanpawl.rabatmalta.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}